Yurt Dışında Üniversiteye Kabul İçin Alternatifler

Yurt dışındaki birçok üniversiteye kabul edilmenin farklı yolları bulunmaktadır.

• Alternatif 1: Liseyi yurt dışında okumak
• Alternatif 2: Yurt dışında geçerli bir diploma almak
• Alternatif 3: Türk lise diplomasi ve üniversite sınavı
• Alternatif 4: OIHS’ten alınacak OSSD

Alternatif 1: Liseyi yurt dışında okumak

En bariz alternatif aynı zamanda öğrenciyi ailesinden en erken koparan ve en pahalı olan alternatif. Örneğin öğrenci Kanada veya Amerika’da üniversite okumak istiyorsa, Kuzey Amerika’da bir lise seçebilir. Çok sayıda alternatif bulunuyor. Ben ziyaret ettiğim bir okulu örnek vermek istiyorum: Toronto’daki Bronte College. Bu okul Kanada’daki en pahalı veya en ucuz okul değil ama makul kalitede bir okul. Bu okulun yıllık ücreti (yurt ücreti dahil olmak üzere) 51.000 Kanada doları veya yaklaşık 1,5 Milyon TL. Dikkatinizi çekerim, bu ücret Türkiye’deki bazı özel okulların ücretinin altında! Fakat 4 yıl üzerinden hesapladığınızda ortaya yine de küçük bir servet çıkıyor. Tabii öğrencinin bu liseye 4 yıl boyunca devam etmesi şart değil. Son iki seneyi, hatta son seneyi orada okuyarak diploma alması mümkün. Bu durumda maliyet 51.000 dolara kadar düşebiliyor.

Alternatif 2: Yurt dışında geçerli bir diploma almak

Türkiye’deki liselerin bazıları yurt dışında geçerli diplomalar veriyorlar. Bunun en bariz örneği IB diplomasi veren okullar. İELEV’deki IB programını kuran kişi olarak lafı hiç eğip bükmeden söyleyeyim, eğer ekonomik durumunuz elveriyorsa ve öğrenci IB programını başarıyla tamamlayabilecek kapasitede ise, bu program dünyada bulabileceğiniz en değerli lise programıdır. Bu program ülkemizde 50 civarında okulda verilmektedir ve bu okulların neredeyse tamamı özel liselerdir. IB diplomasinin şartları oldukça ağır olduğundan (örneğin öğretmenler sürekli eğitim almak zorundalar) bu programlar pek ucuz olamazlar. Örneğin nispeten makul bir ücrete sahip olan İELEV’in bile hazırlık dahil beş yıllık toplam ücreti bugünün parasıyla (yemek dahil) 200.000 Kanada doları civarındadır. Maliyetin yanında bu programların 3 sorunu daha vardır: 1) öğrenciniz 9 ve 10. sınıfta gereken başarıyı gösteremez ise 11 ve 12. sınıflarda verilen IB diploma programına kabul edilmeyebilir, 2) öğrencinize bu program ağır gelebilir ve bitirmek istemeyebilir veya bitiremeyebilir, 3) öğrenciniz merkezi IB sınavlarından düşük puanlar alırsa iyi bir üniversiteye kabulü zorlaşabilir.

IB’nin yanında, özellikle Almanca eğitim veren üniversiteler için çok geçerli olan bir program Alman Abitur programıdır. Fakat maalesef bu program ülkemizde çok az sayıda lisede (İstanbul Erkek ve Alman Liseleri gibi) verilmektedir. Özellikle Fransa’da makbul olan ve ülkemizdeki Fransız liselerinde verilen Fransız bakaloryası ve Avusturya okullarında verilen Matura gibi az sayıda lisenin verebildiği fakat yurt dışında geçerli olan diplomalar da bulunmaktadır.

Bu programların dışında ülkemizde en popüler olan yurt dışında geçerli sertifikasyon sistemleri Amerika’nın öncülük ettiği AP (advanced placement) ile İngiltere’nin öncülük ettiği A-levels diplomasıdır. Bu iki program da aslında akademik yönden başarılı olan ve hedefleri yukarılarda olan öğrencilere uygun programlardır. AP denilen şey aslında üniversite seviyesinde derslerin lisede verilmesidir. Bu derslerden başarılı olunması durumunda, öğrenci üniversitede bu derslerden muaf olur. İngiliz A-level diploması ise en az 3 ama genellikle 4 dersin üniversiteye hazırlık seviyesinde tamamlanmasını gerektirir. Bu iki sertifikasyon için de özel eğitimli öğretmenler gerekir. Bu dersler genellikle ücretlidir, sınavlar da ücretlidir. Bunun yanında bu üst düzey dersleri başarıyla tamamlamak için birçok öğrenci özel ders de almak zorunda kalabilir.

Bu programların Türkiye’de ne kadar popüler olduklarının farkındayım. Maliyet hesabını okurlar benden iyi yapabilirler ama ortaya çıkacak maliyetlerin pek de düşük olmayacağını düşünüyorum. Tabii bu programlara dahil olan öğrencilerin büyük çoğunluğu özel lise öğrencisi olduğundan, bu özel lisenin maliyetini de hesaba katmak gerek.

Tüm bunların yanında, öğrencinin SAT veya ACT sınavlarına girmesi, türlü çeşitli dil yeterliği sertifikasına sahip olması onun yurt dışında üniversiteye yerleşmesini (ülkesine ve üniversitesine bağlı olarak) kolaylaştırabilir.

Alternatif 3: Türk lise diplomasi ve üniversite sınavı

Bu yöntem, bazı ülkelerde geçerli olmasa da yurt dışında üniversiteye kabul almanın en ekonomik yollarından biri olarak görülür. Öğrenci Türkiye’de herhangi bir liseden mezun olduktan sonra, YKS (üniversite sınavı) sonuçlarıyla belirli bir bölüme yerleşirse, örneğin Almanya’da bu bölümü okuma hakkı kazanabilir.

Ancak bu yöntemin önemli dezavantajları da vardır:

1. Yüksek Stres ve Yoğun Hazırlık Süreci: Öğrenci, YKS’ye hazırlanmak zorundadır; bu süreç hem psikolojik hem de maddi açıdan oldukça yıpratıcıdır. Özel dersler, dershane masrafları, kaynak kitaplar ve sınav ücretleri hesaba katıldığında, maliyetin “ekonomik” olduğu söylenemez.
2. Kabul Alanı Sınırlıdır: Almanya gibi birçok ülkede, öğrenci yalnızca Türkiye’de YKS sonucunda yerleştirildiği bölümle aynı veya çok yakın bir bölüm için başvurabilir. Örneğin, Türkiye’de mühendislik kazanmış bir öğrenci işletmeye başvuramaz.
3. Başvuru Zamanlaması ve Kayıp Bir Yıl Riski: Almanya’da devlet üniversitelerine başvurular genellikle Haziran sonu veya Temmuz ortası arasında tamamlanır. Ancak Türkiye’de YKS sonuçları genellikle Ağustos’ta açıklandığı için, öğrenci başvuru dönemini kaçırır, ve bir yıl beklemek zorunda kalacağından zaman ve motivasyon kaybı yaşayabilir.
4. Dil Yeterliliği Şartları: Almanya’daki devlet üniversiteleri, genellikle Almanca B2 veya C1 seviyesinde dil sertifikası talep eder. Bunun için genellikle ya Almanca konuşma diplomasi 2 (Deutsches Sprachdiplom 2) ya da şu sınavlardan biri kabul edilir: TestDaF, DSH (Üniversite bazlı yapılan sınav), Goethe-Zertifikat B2/C1, telc B2/C1 Hochschule. Bu diplomayı almak veya sınavlara hazırlık süreci uzun, yorucu ve maliyetlidir. Eğer öğrenci Almanya’da İngilizce bir program seçecekse, bu kez IELTS veya TOEFL gibi ek sertifikalar gerekir. Yani, diploma ve sınav puanı tek başına yeterli olmaz; dil hazırlığı için zaman ve bütçe ayırmak zorunludur.

Özetle, bu alternatif ilk bakışta ekonomik görünse de dershane, özel ders, dil kursları ve sınav ücretleri toplandığında yüksek bir toplam maliyet ortaya çıkabilir. Ayrıca, başvuru takvimleri nedeniyle bir yıl kaybetmek öğrencinin yaşam planını da etkileyebilir.

Alternatif 4: OIHS üzerinden alınacak OSSD

Bu lise diploma programının IB, AP, A-levels programlarına kanımca 3 bariz üstünlüğü vardır.

1. Sadece başarılı öğrencilere değil tüm öğrencilere hitap eder,
2. 3 veya 4 derse odaklanmak yerine tüm lise 11 ve 12. Sınıf dersleri alınır,
3. sadece Amerikan veya İngiliz sistemlerinde değil tüm dünyada geçerlidir.

Maliyet olarak bakıldığında ise, bir yıllık program Kanada’da lise okuma maliyetinin dörtte biri seviyesindedir, iki yıllık (ve tüm dünya üniversitelerine kapı açan) program ise Türkiye’nin önde gelen okullarının diploma maliyetinin onda biri seviyesindedir.

Bir yıllık programın maliyeti 12.000 Kanada dolarıdır ve bu diploma ile öğrenci Almanya’daki özel üniversitelerde yılda 10.000 Euro civarında bir ücret ile okuyabilir. İki yıllık programın maliyeti ise 20.000 Kanada dolarıdır, fakat bu programı bitiren öğrenciler (programın içinde alacakları Almanca dersleri ile Almancaları yeterli hale gelirse) Alman devlet üniversitelerinde ücretsiz okuyabilirler. Yani aslında başta biraz daha fazla kaynak ayırarak eğitim maliyetini en aza indirmek mümkündür. İşte bu yüzden Kuzey Amerika’yı hedefleyenlere bir yıllık, Avrupa’yı hedefleyenlere ise iki yıllık programı öneriyoruz.

Burada genel tabloyu özetleyebilmek adına şu kritik detayı da paylaşmak isterim: OIHS bünyesinde etkileşimli uzaktan eğitim modeli ile tamamlanan iki yıllık bir OSSD programıyla, Almanya’da ücretsiz üniversite eğitimi alabilmek mümkündür. Alman hükümeti; öğrencinin yaşam masraflarının karşılanması için yıllık 12.000 euro tutarında bir banka hesabını şart koşmaktadır. Bu tabloya göre bir öğrenci; toplamda 20.000 Kanada doları ve 36.000 euroluk bir harcamayla üniversite eğitimini tamamlayabilir. Güncel kurlarla bu rakam yaklaşık 2,3 milyon TL seviyesindedir. Türkiye’deki üniversite eğitim ücretlerini ve yaşam maliyetlerini hepimiz biliyoruz; bırakın milyonluk vakıf üniversitelerinde eğitim görmeyi, büyük bir şehirdeki devlet üniversitesinde bile bu kaynak yeterli olmayabilir.

Alınan eğitimin kalitesine ve öğrenciyi yaşama hazırlamasına burada hiç yer vermedim. Bu konular başlı başına başka bir sohbetin konusu olur.