Avrupa Üniversiteleri: Türk Öğrencilerin Tercihleri ve Ücretler

Yabancı öğrenci oranı Avusturalya’da %32, Kanada’da %25 ve Birleşik Krallık’da %23. OECD’ye gelen uluslararası öğrencilerin neredeyse %60’i Avustralya, Kanada, Almanya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri’ne gidiyorlar. Yabancı öğrencilerin büyük çoğunluğu ise OECD ülkelerine Çin ve Hindistan’dan geliyor.

Yurt Dışında Okuyan Türk Öğrenci Sayısı Nasıl Değişti?

Rapora göre yurt dışındaki Türk öğrenci sayısı 2015’te 43.628 iken 2024’te 77.279 olmuş. 9 yıl içindeki artış oranı %77. Dahası, sadece son 3 yıldaki toplam artış oranı %47 olmuş. Bu artış birkaç yıl daha sürebilir. Öğrencilerimizin yurt dışındaki üniversitelere olan ilgisi nedeniyle birçok lise yakın geçmişte çift diploma programları oluşturdu. MEB ise bu programları kısmen de olsa denetleyebilmek amacı ile geçtiğimiz yıl bir dil sınavı kurguladı.

Türk Öğrenciler Üniversite İçin Hangi Ülkeleri Tercih Ediyor?

OECD raporundaki 2015 ile 2024 listelerini kıyaslamak ilginç sonuçlar veriyor. Aşağıdaki tablo 2024’te listenin tepesindeki 4 ülkeye göre oluşturuldu. Öğrenci sayıları OECD'nin yayımladığı yüzdelik paylardan hesaplanmış yaklaşık değerlerdir.

- Almanya’daki Türk öğrenci sayısı son 9 yılda neredeyse dörde katlanmış ve Almanya açık ara ile en popüler hedef ülke olmuş. Almanya’nın toplamdaki payı %12’den %26’ya çıkmış.

- 2015’in en popüler hedef ülkesi olan ABD’deki öğrenci sayısı 2015 – 2024 arasında %15 gerilemiş. ABD’nin toplamdaki payı %23’ten %11’e düşmüş.

- 2015’te ilk beşte olmayan İtalya önemli bir çıkış ile üçüncü sıraya gelmiş.

- Birleşik Krallık hem 2015’te hem de 2024’te dördüncü sırada, fakat öğrenci sayısını 9 yılda ikiye katlamış.

Türk Öğrenciler Üniversite İçin Neden ABD Yerine Avrupa’yı Tercih Ediyor?

1. Üniversite eğitiminin toplam maliyeti: ABD'de uluslararası bir öğrenci için öğrenim ücreti, konaklama, sağlık sigortası ve yaşam giderleri birlikte düşünüldüğünde dört yıllık eğitimin maliyeti çok yüksek olabiliyor. Almanya'da ise devlet üniversitelerinin büyük bölümünde öğrenim ücreti bulunmuyor. İtalya'da gelir durumuna göre değişen ücretler ve burs olanakları var. Polonya da görece ekonomik programlar sunuyor. Bu, özellikle orta ve orta-üst gelir grubundaki Türk aileleri için Avrupa'yı daha erişilebilir kılıyor.

2. Avrupa'da İngilizce eğitim seçeneklerinin çoğalması: Eskiden Almanya'da okumak için Almanca, İtalya'da okumak için İtalyanca bilmek çoğu program açısından önemli bir koşuldu. Bugün özellikle Almanya, Hollanda, İtalya ve bazı Orta Avrupa ülkelerinde İngilizce eğitim veren programlar daha görünür. OECD'nin 2026 raporu da kıta Avrupası'nda İngilizce programların yaygınlaşmasını uluslararası öğrenci hareketliliğinin değişmesinde önemli bir etken olarak gösteriyor. Bu gelişme Türk öğrenciler açısından önemli: İngilizce bilen bir öğrencinin seçenekleri artık ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Avustralya ile sınırlı değil.

3. Avrupa'daki üniversitelerin sunduğu maliyet–kalite dengesi: Birçok aile için amaç mutlaka dünyanın en prestijli üniversitesine girmek değil; iyi bir eğitim alıp uluslararası geçerliliği olan bir diploma edinmek. Almanya'nın teknik üniversiteleri, İtalya'nın köklü devlet üniversiteleri ve Hollanda'nın araştırma üniversiteleri bu açıdan güçlü seçenekler sunuyor. Burada öğrencilerin daha düşük maliyetle tatmin edici bir akademik kaliteye ulaşabilmesi, ABD'deki pahalı seçeneklerin çekiciliğini azaltıyor olabilir.

4. Mezuniyet sonrası Avrupa'da yaşama ve çalışma olasılığı: Üniversite seçimi yalnızca üç veya dört yıllık bir eğitim kararı değil; bazen öğrencinin gelecekte hangi ülkede yaşayacağını da belirliyor. Avrupa’nın birçok ülkesinde mezunların iş aramak için ülkede kalmasına olanak veren düzenlemeler bulunuyor. Avrupa'da eğitim almak, yerel iş piyasasını tanımak ve mesleki bağlantılar kurmak açısından da avantaj sağlayabiliyor. Öte yandan ABD'de mezuniyet sonrası çalışma izinleri ve uzun vadeli oturum konusunda belirsizlikler bulunuyor.

5. Coğrafi ve kültürel yakınlık: Türkiye'den Almanya'ya, İtalya'ya veya Polonya'ya ulaşmak ABD'ye gitmekten daha kolay ve ucuz. Almanya'daki geniş Türk toplumu da ayrı bir avantaj. Öğrencinin ailesi veya tanıdıkları ülkede bulunabiliyor; aileler öğrencilerini daha sık ziyaret edebiliyor. OECD raporu da mevcut göçmen topluluklarının yeni öğrencileri çekebilen bir ilişki ağı oluşturduğunu belirtiyor.

6. Dünyada ve Türkiye’de yurt dışı eğitim pazarının genişlemesi: Görünen o ki, geçmişte çocuklarını yurt dışında okutmayı düşünmeyen aileler de artık bu seçeneği değerlendiriyorlar. Özellikle Avrupa'daki daha ekonomik ve İngilizce programlar bu yeni talebin önemli bölümünü çekmiş olabilir. Avrupa’daki birçok lisans programının üç yıl sürmesi de bazı ailelere cazip geliyor olabilir.

Avrupa’da Üniversite Okumak: Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık

İlk tabloda görüldüğü gibi Avrupa’daki en popüler ülkeler Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık. Yurt dışında üniversite okumaya giden öğrencilerin toplamının %43’ünü alan bu 3 ülke birbirlerinden epey farklı özellikler gösteriyorlar.

Avrupa Üniversite Sıralaması: Üç Ülkenin Birincileri

Aşağıdaki tabloda 2027 THE sıralamalarını kullandım. (THE esas olarak araştırma yoğun üniversiteleri değerlendiriyor ve bu sıralamalar bir ülkedeki lisans eğitiminin genel kalitesinin doğrudan ölçüsü değil.) Görüldüğü gibi sıralamalarda çok bariz farklılıklar var. Birleşik Krallık’ın sıralamada birinci olan üniversitesi (Oxford) aynı zamanda dünyada da birinci. Almanya’nın birincisi (Münih Teknik) 25. sırada. İtalya’nın birincisi (Bologna) ise 111. sırada.

(Not: Ücretler 2026 yılına aittir. Sterlin tutarları Ekim 2026 tarihindeki kurla Euro’ya çevrilmiştir. Yaşam giderleri dahil değildir.)

Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık’ın İlk 5 Üniversitesi

Peki birinci değil de ülkede ilk beşe giren üniversitelere baksaydık? 2027 THE sıralamasına göre Birleşik Krallık’ın ilk 5 üniversitesi Oxford, Cambridge, Imperial, UCL ve Edinburgh ve beşinci olan Edinburgh’un sıralaması 29. Almanya’nın ilk beşi ise TUM, LMU, Heidelberg, Bonn ve RWTH Aachen (sıralama 90). İtalya’nın ilk beşi ise Bologna, Sapienza Rome, Pisa (Scuola Normale Superiore di Pisa), Milano Politeknik ve Padua (sıralama 224). Bu kriterde de ülkelerin sıralaması çok net: Birleşik Krallık-Almanya-İtalya.

THE Dünya Üniversite Sıralamasında İlk 100 ve İlk 300’e Giren Üniversite Sayıları

İlk 100 ve ilk 300’de olan üniversite sayılarında da sıralama aynı ama Almanya’nın Birleşik Krallık’a biraz daha yaklaştığını ve İtalya’nın da iyice geride kaldığını görüyoruz. Birleşik Krallık ilk 100’e 11, Almanya 7 üniversite sokarken, hiçbir İtalyan üniversitesi ilk 100’e girememiş. İlk 300’de ise 32 İngiliz ve 30 Alman üniversitesi varken sadece 8 İtalyan üniversitesi var. Burada ilk 300’de Türk üniversitesi bulunmadığını da belirtmek gerek.

Yurt Dışı Üniversite Ücretleri: Üç Avrupa Ülkesinin Karşılaştırması

Tabloda her ülkenin bir numaralı üniversitesinin yıllık ücretini de verdim. Ücretler arasında devasa farklılıklar var. Bu ücretleri değerlendirirken 2027 THE’de ülkemizde en yukarıda olan Koç’un yıllık ücretinin 39.000 Euro olduğunu da göz önünde bulundurmak gerek.

İngiltere Üniversite Ücretleri: Birleşik Krallık Örnekleri

Yerleşik vatandaşları için sadece 12.000 Euro olan Oxford’un yabancı öğrenciler için yıllık ücretleri küçük bir servet düzeyinde. Birleşik Krallıktaki tüm üniversitelerin ücretleri bu kadar yüksek değil tabii. Örneğin 5. Sıradaki Edinburgh’ta ücretler 36.000 – 48.000 Euro aralığında. İlk 100’de bulunan Bristol, Manchester, Glasgow gibi üniversitelerde ücretler 30.000 Euroya kadar düşebiliyor. Fakat genelde Birleşik Krallık Avrupa’da yabancı öğrenciler için açık ara en pahalı alternatif. Kanımca bu ülkeyi seçen aileler ülkelerinin en varlıklı kesiminden geliyorlar ve kaliteli eğitim için yüksek ücret ödemekten kaçınmıyorlar.

Almanya Üniversite Ücretleri: Devlet ve Özel Üniversiteler Arasındaki Fark

Tabloda Almanya’nın bir numaralı üniversitesi olan TUM’un yıllık ücreti yabancılara 4.000 – 6.000 Euro aralığında, fakat devlet üniversiteleri için bu bir istisna. Genellikle Alman devlet üniversiteleri hem Alman hem de yabancı öğrenciler için ücretsiz. Ancak Baden-Württemberg eyaletindeki devlet üniversiteleri ile Bavyera'daki bazı kurumlar istisnalardır. Almanya'daki ücretsiz devlet üniversitesi programlarının büyük bölümü Almanca eğitim veriyor. Ancak sayıları daha sınırlı olmakla birlikte İngilizce eğitim veren ücretsiz lisans programları da bulunuyor. Öte yandan Almanya’daki özel üniversitelerin büyük çoğunluğu İngilizce eğitim verirler ve yıllık ücretleri genellikle 10.000 – 15.000 Euro aralığındadır. Özetle, Türk öğrenci ya Almanca öğrenip ücretsiz üniversiteye ulaşabilir ya da Birleşik Krallık’taki okul ücretlerinin çok altında ücretlerle özel üniversitelerde İngilizce eğitim alabilir.

İtalya Üniversite Ücretleri: Gelire Göre İndirimler ve Burslar

İtalya'da devlet üniversitelerinin öğrenim ücretleri, Birleşik Krallık'a kıyasla çok daha düşük. Almanya'dan farklı olarak çoğu İtalyan devlet üniversitesi öğrenim ücreti alıyor; ancak bu ücretler genellikle öğrencinin ailesinin ekonomik durumuna göre değişiyor. Devlet üniversitelerinde yıllık öğrenim ücreti çoğunlukla yaklaşık €500–4.000 aralığında. Gelire dayalı indirimler ve bölgesel burslarla ücret çok düşük düzeylere, hatta sıfıra inebiliyor. İtalya’yı çekici kılan en önemli nedenlerden biri bu.

Avrupa’da Üniversite Seçiminde Ücret ve Kalite Dengesi

Farklı kriterler ile yaklaşıldığında farklı alternatifler öne çıkar. Kaliteyi öne çıkarıp ücrete önem vermeyen bir aile için doğru seçenek Birleşik Krallığın en iyi okulları olabilir. İngilizce eğitim almak isteyen ve maliyeti düşük tutmayı hedefleyen öğrenciler için İtalya güçlü bir seçenek. Almanca bilen öğrenciler içinse Almanya'nın devlet üniversiteleri, çok düşük maliyetle yüksek kaliteli eğitim alma olanağı sunuyor. Alman özel üniversitelerinde İngilizce eğitimin ücretlerinin Türkiye’deki vakıf üniversitesi ücretlerinin altında kalması Almanya’yı daha büyük kitleler için çekici hale getiriyor.

OIHS Mezunları Hangi Ülkelerdeki Üniversitelerden Kabul Alıyor?

İlk mezunlarımızın dördü Almanya’ya, biri Kanada’ya, biri ise Hollanda’ya gitti. Bu yıl mezun ettiğimiz öğrencilerin kabul aldıkları ülkeler ise şöyle: Kanada 11 (toplam 3 öğrenci), Birleşik Krallık 6 (toplam 2 öğrenci), Almanya 6 (6 farklı öğrenci), Hollanda 3 (1 öğrenci), Finlandiya 1, İspanya 1, ABD 1. Geçmişte mezunlarımız için en popüler hedef ülke Almanya oldu, devam eden öğrencilerimizin yarıdan fazlası Almanya’daki devlet üniversitelerini hedefliyor. Öğrencilerimizin tercihleri de Türkiye genelinde gözlemlediğimiz Avrupa'ya yönelişle büyük ölçüde örtüşüyor.

Türk Öğrencilerin Avrupa’da Üniversite Tercihleri Nasıl Değişebilir?

Benim tahminim Birleşik Krallığa talebin güçlü bir şekilde süreceği yönünde çünkü ülkede bu okulların ücretlerini verebilecek (ve vermeye istekli) bir kesim bulunuyor. Öte yandan İtalya ve Almanya’ya yönelimin artacağını düşünüyorum. Avrupa'daki görece ekonomik üniversite seçenekleri sayesinde, geçmişte yurt dışında üniversite okumayı düşünmeyen aileler de bu olasılığı değerlendirmeye başladı. Eğer bu eğilim devam ederse, uluslararası üniversite eğitimi Türkiye'de daha geniş bir öğrenci kitlesine ulaşabilir. Özellikle Almanca öğrenmek orta sınıfa Alman devlet üniversitelerine ulaşım sağlayacağından, ülkede Almanca öğrenme talebinin de artmasını bekliyorum.