--- title: "Yurt Dışında Üniversite Okumak: AP mi, A-level mi, IB mi, OSSD mi?" description: "Türkiye’den yurt dışına üniversite okumaya giden öğrenci sayısı özellikle son yıllarda hızla arttı." url: https://oihs.ca/blog/yurt-disinda-universite-okumak-ap-alevel-ib-ossd lang: tr date: 2026-10-07T14:36:05.159Z category: blog --- # Yurt Dışında Üniversite Okumak: AP mi, A-level mi, IB mi, OSSD mi? Türkiye’den yurt dışına üniversite okumaya giden öğrenci sayısı özellikle son yıllarda hızla arttı. ## Yurt Dışında Üniversite Okumak: AP mi, A-level mi, IB mi, OSSD mi? Aşağıdaki grafikte 1999 – 2023 yılları arasında yurt dışında üniversite okuyan Türk öğrenci sayısını görüyorsunuz (UNESCO verileri). ![](https://oihs.ca/assets/Yurt_disinda_universite_okuyan_ögrenci_sayisi.png) Yurt dışında üniversite okuyan öğrenci sayısı 1999 yılında 30.000 civarında iken 2010 yılında 45.000’e yükseldi ve 2019’a kadar bu seviyede kaldı. 2020 yılından sonra ise sayılar hızla artarak 67.000’e ulaştı. Bu sayı Türkiye’de üniversite okuyan nüfusun çok küçük bir kısmına (%0,73) denk geliyor. ## Üniversite okumak için en çok tercih edilen ülkeler ## **Üniversite okumak için en çok tercih edilen ülkeler** Öğrencilerin en çok tercih ettiği ülkeler sırasıyla 16.585 öğrenci ile Almanya, 7.951 öğrenci ile ABD, 5.406 öğrenci ile Birleşik Krallık ve 5.398 ile İtalya. Dünyada en çok yabancı öğrenci çeken ülkeler listesinde ilk dörtte yer alan Kanada, Türk öğrencilerin tercihinde 2.289 öğrenci ile 9. sırada, Avustralya ise ilk 10’da değil. ## **Almanya’nın özel durumu** En çok yabancı öğrenci çeken listesinde beşinci sırada olan Almanya ise Türk öğrencilerin favorisi. Bunun nedenlerine geçmiş webinarlarımızda değinmiştik. En önemli neden Almanya’da devlet üniversitelerinin ücretsiz olması. Bunun yanında üniversitelerin dünya sıralamalarındaki yerleri, program zenginlikleri ve mezunlara tüm dünyada iş olanaklarının olması. Ayrıca ülkede yaşam maliyeti makul seviyede ve öğrencilere haftada 20 saate kadar çalışma izni var. Bunlara, Avrupa’nın ortasındaki merkezi konum ile zengin tarihi ve hareketli kültürel yaşam eklendiğinde ülke yabancı öğrenciler için çekici oluyor. Almanya’daki büyük Türk göçmen nüfusu sayesinde birçok öğrencinin orada yaşayan bir akrabası veya aile dostu bulabilmesi, bu ülkeyi Türkler için daha da çekici kılıyor. ## **Artış sürecek gibi** Özelde Almanya’ya, genelde ise yurt dışına üniversiteye giden öğrenci sayısındaki artışın süreceğini düşünüyorum. Bu konuda birkaç güçlü gösterge bulunuyor. Alman DAAD'ın güncel verileri, UNESCO'nun 2023'te biten serisinin sonrasında da en azından Almanya özelinde güçlü bir artışın devam ettiğini gösteriyor. 2023/24 kış döneminde Almanya'daki uluslararası öğrenciler arasında Türkiye, yaklaşık 18.100 öğrenciyle üçüncü en büyük kaynak ülke haline gelmişti. 2024/25'te ise Türkiye'den gelen öğrenci sayısı 20.900'e yükseldi. Bu sadece bir yılda yaklaşık %15,6 artış demek. Bunun yanında, Türkiye’de çift diploma programlarının sayısı sürekli artıyor. Bu ilginin bir başka göstergesi olarak MEB bu programlara girmek isteyen öğrenciler için bu yıl merkezi bir sınav yapmaya başladı (Uluslararası Diploma ve Sertifika Programı Yabancı Dil Sınavı). Maalesef MEB bu sınava giren öğrenci sayısını açıklamadı, fakat sınav 81 ilde yapıldı—yani çift diploma programlarına ilgi sadece büyük şehirlerle kısıtlı değil. ## **Yurt dışından Türkiye’ye üniversiteye gelenler** Konumuz yurt dışında üniversite eğitimi, fakat yurt dışından Türkiye’ye üniversiteye gelen öğrenci sayılarına da kısaca değinelim. Gelen öğrenci sayısı giden öğrenci sayısını ilk defa 2013 yılında aşmış ve 2023 itibarı ile Türkiye’de 300.000’in üzerinde yabancı öğrenci üniversiteye gidiyor. Yani, üniversite ekonomisi için Türkiye ithalatçı bir ülke iken ihracatçı bir ülkeye dönüşmüş. Türkiye’yi tercih eden öğrencilerin geldikleri ülke listesinde ilk beşte Suriye, Azerbaycan, Irak, Türkmenistan ve İran bulunuyor. Özetle, Türk öğrenciler yurt dışı için Batı’yı tercih ederken, Türkiye’ye gelen öğrenciler Doğu’dan geliyor. ## **Yurt Dışında Üniversite Okumak İçin Ne Gerekli?** Yurt dışında üniversite ile ilgilenenler için birinci kural: Kabul şartları ülkeden ülkeye, üniversiteden üniversiteye, hatta programdan programa değişir. Genel geçer bir kabul şartı yoktur. İkinci kural ise, kabul şartlarının zaman içinde de sürekli değişiyor olmasıdır. Kurumlar kendi kontenjanları, doluluk oranları, ülkelerindeki yükseköğretim sistemi, yabancı öğrenciler ile deneyimleri gibi faktörleri göz önünde bulundurarak kabul şartlarında oldukça sık değişiklik yaparlar. Dolayısıyla, mutlaka taze bilgiler ile karar vermek gereklidir. ## **Lise diploması** Genel geçer ve değişme ihtimali çok düşük bir kural: üniversiteye kabul için lise diploması gereklidir. Ama hangi lise diploması? Türkiye’de öğrencilerin en kolay ulaşabildikleri diploma tabii ki Türk lise diplomasıdır. Bu diploma her ülkede kabul için yeterli olmamakla birlikte, bazı ülkelerde üniversite kabulü için (bir sınav ile birlikte) kullanılabilir. Son deneyimlerimize göre, örneğin İtalya, İrlanda, Macaristan, ABD, Kanada ve Çin, dil yeterliliğinin kanıtlanacağı (IELTS veya TOEFL gibi) bir sınavın yanında (SAT veya ACT gibi) merkezi bir değerlendirme sınavına girilmesi kaydı ile Türk lise diplomasını üniversite kabul sürecinde geçerli buluyorlar. Almanya ise Türk lise diplomasını kabul ediyor fakat öğrencinin üniversite sınavına girmesini ve bir bölüme yerleşmesini şart koşuyor. Bu yolun 3 dezavantajı var: 1) öğrenci sınav travmasından kurtulamıyor, 2) Türkiye’de yerleştiği bölüm ile kısıtlanıyor, 3) Sınav sonuçları geç açıklandığı için üniversiteye bir sene sonra başlayabiliyor. Yine de bu yolun en pratik ve ekonomik yol olduğunu vurgulamak isterim. Özetle, yazının bundan sonrasında sözünü edeceğim yurt dışı belgeleri bazı ülkeler için gerekli değil. Fakat fazladan eğitimi belgeleyen her prestijli sertifika, öğrencinin kabul ihtimalini artırıyor. Üniversitenin dikkate aldığı ek akademik yeterlilikler, öğrencinin başvuru seçeneklerini genişletebilir ve bazı durumlarda Türk lise diplomasının tek başına karşılayamadığı giriş koşullarını karşılamasını sağlayabilir. ## Yurt Dışı Sertifika ve Diplomaları ## **Yurt Dışı Sertifika ve Diplomaları** Türkiye Lise Diploması ile birçok ülkedeki üniversitelerden kabul almak mümkün olmakla birlikte, bazı üniversiteler Türk diplomasını kabul etmiyorlar. Örneğin Oxford Üniversitesi Türk diplomalarını kabul etmiyor ve Cenevre Üniversitesi lise diplomasının yanında Türkiye’de iki yıllık üniversite eğitimi alınmış olmasını şart koşuyor. Bunların yanında, birçok üniversite için Türk diplomasının yanında uluslararası bir sertifika veya diploma sunulduğunda, kabul olasılığı artıyor. Bu nedenle, Türkiye’de yurt dışı sertifika ve diploma programları gitgide daha popüler bir hale geliyor. Bu programları 3 ana başlıkta inceleyeceğim: 1) Lise diplomasi olmayan, fakat üniversitelere sinyal gücü yüksek olan prestijli sertifika programları (AP ve A-level), 2) Uluslararası lise diploması (IB), 3) Ulusal lise diplomaları (Abitur, OSSD vs.). ## **1. Sertifika programları: AP ve A-level** ### **AP Nedir? Esnek Ama Zor Bir Seçenek** Advanced Placement (AP), ABD kökenli ve College Board tarafından yürütülen bir sistemdir. AP bir lise diploması değildir; öğrenci kendi lisesine devam ederken seçtiği alanlarda üniversite başlangıç düzeyinde dersler alır ve AP sınavlarına girer. 2026-27 itibarıyla 42 farklı AP alanı bulunuyor. Mühendislik hedefleyen bir öğrenci Calculus BC, Physics C ve Chemistry; ekonomi hedefleyen bir öğrenci Calculus, Statistics, Microeconomics ve Macroeconomics gibi dersleri seçebilir. AP'nin Türkiye'deki öğrenciler için en önemli avantajı esnekliği ve erişilebilirliği. Öğrencinin mutlaka AP dersi veren bir lisede okuması gerekmiyor; çoğu AP sınavına dersi almadan da girilebiliyor ve Türkiye'de yetkili sınav merkezleri bulunuyor. Sınavlar çoğunlukla 2-3 saat sürüyor ve sonuçlar 1 ile 5 arasında puanlanıyor. Üniversiteler hangi ders ve puanları kabul edeceklerine kendileri karar veriyor. AP bazı üniversitelerde yalnızca başvuruyu güçlendiren bir belge değil, giriş yeterliliğinin bir parçası da olabiliyor. Örneğin Oxford Türk lise diplomasını tek başına kabul etmezken belirli AP kombinasyonlarını kabul ediyor. Böylece öğrenci okulunu veya lise diplomasını değiştirmeden bazı üniversitelerin akademik giriş koşullarını karşılayabiliyor. Ancak AP kolay bir yol değil. Dersler üniversite düzeyinde ve normal lise eğitiminin üzerine ekleniyor. Türkiye'deki bir çevrimiçi hazırlık kurumu tek AP sınavı için sekiz aya yayılan 75 saatlik bir program uyguluyor; dört AP için yalnızca hazırlık dersleri 300 saate ulaşabiliyor. Üstelik bireysel çalışma buna dahil değil. AP dersini almak sınava giriş için zorunlu olmasa da özellikle 4 veya 5 hedefleyen öğrenciler çoğu zaman kurs, özel ders veya çevrimiçi destek kullanıyor. 2026'da ABD dışındaki standart AP sınav ücreti sınav başına 129 dolar; hazırlık ve merkez ücretleri toplam maliyeti artırabiliyor. Özetle AP'nin gücü modüler olması: öğrenci mevcut lise düzenini bozmadan birkaç alanda güçlü bir akademik sinyal verebilir. Karşılığında yeni bir diploma almaz ve normal okul yükünün üzerine ciddi bir akademik çalışma ekler. ### **A-level Nedir? Az Derste Derinleşme** İngiliz eğitim sisteminden gelen A-level da AP gibi tek başına bir lise diploması değil, ileri düzey akademik yeterliliktir. Ancak AP'den farklı olarak genellikle iki yıla yayılır ve öğrenci üç veya dört alanda yoğunlaşır. Uluslararası öğrencilerin karşısına en sık Cambridge International A Level ve Pearson Edexcel International A Level çıkıyor. A-level'ın temel özelliği derinlik. Mühendislik hedefleyen bir öğrenci Mathematics, Further Mathematics, Physics ve Chemistry gibi bir kombinasyon seçebilir. Bu, üniversiteye güçlü bir altyapıyla başlamayı sağlar; fakat 16-17 yaşında yapılan seçimler daha sonra alan değiştirmeyi zorlaştırabilir. Programın yükü ciddi. Cambridge tam bir A Level için yaklaşık 360 saatlik yönlendirilmiş öğrenme süresi öngörüyor; dort A-level yaklaşık 1.440 saat ediyor ve buna bireysel çalışma dahil değil. Cambridge sınavları Haziran ve Kasım'da yapılırken Pearson Edexcel'in modüler yapısında çoğu ders için yılda üç sınav dönemi bulunuyor. A-level üniversiteler tarafından çok iyi tanınıyor ve bazı üniversitelerde temel akademik giriş yeterliliğini doğrudan karşılayabiliyor. Oxford da International A-level'ları İngiliz A-level'larıyla eşdeğer kabul ediyor ve programa göre AAA ile A\*A\*A arasında sonuçlar isteyebiliyor. Türkiye'den A-level almak AP kadar kolay organize edilmeyebilir. Çevrimiçi hazırlık veren kurumlar bulunuyor, fakat hazırlık kursu tam A-level eğitimiyle aynı şey değil. Ayrıca öğrencinin sınav kaydını yapabilecek yetkili Cambridge veya Pearson merkezini baştan belirlemesi gerekiyor. Kısacası A-level, ne okumak istediğini erken bilen öğrenci için çok güçlü; fakat iki yıllık yapısı, ağır iş yükü ve erken uzmanlaşma gereği nedeniyle Türk lisesinin yanında yürütülmesi zor bir seçenek. ## **2. IB Nedir? Uluslararası Diploma Programı** ### **IB Diploması: Geniş, Bütüncül ve Yoğun Bir Program** International Baccalaureate Diploma Programme (IBDP), AP ve A-level'dan farklı olarak lisenin son iki yılını kapsayan uluslararası bir diploma programıdır. Detaylara girmeden kişisel fikrimi belirteyim: bence dünyadaki en iyi diploma programı IB. Fırsatı olan ve yükü kaldırabilen herkese öneriyorum. Öğrenci altı farklı gruptan altı ders alıyor; bunların en az üçü Higher Level (HL), diğerleri Standard Level (SL). Tipik üç HL + üç SL kombinasyonu 1.170 saatlik öğretim süresi anlamına geliyor. Buna Theory of Knowledge (TOK), 4.000 kelimelik Extended Essay (EE) ve Creativity, Activity, Service (CAS) ekleniyor. Bu yapı öğrenciyi yalnızca sınava değil; araştırmaya, akademik yazmaya, eleştirel düşünmeye ve zaman yönetimine de hazırlıyor. Değerlendirme yalnızca final sınavına dayanmıyor. Merkezi sınavların yanında okul içi ve dışarıdan değerlendirilen çalışmalar bulunuyor. Altı dersin her biri 1-7 arasında puanlanıyor; derslerden 42, TOK ve EE'den üç ek puanla toplam 45 puana ulaşılabiliyor. Diploma için temel eşik 24 olmakla birlikte seçkin üniversiteler çok daha yüksek sonuçlar isteyebiliyor. Oxford, örneğin programa göre 38-40 toplam puan ve belirli HL derslerinde 6 veya 7 isteyebiliyor. IB'nin önemli avantajı genişlik ile derinliği birleştirmesi. A-level öğrencisi birkaç alanda yoğunlaşırken IB öğrencisi dil, sosyal bilim, fen ve matematik gibi farklı alanlarda eğitim görmeye devam ediyor. Bunun bedeli ise çok ağır ve sürekli bir çalışma temposu. Bir alanda çok güçlü fakat diğer alanlara ilgisi düşük öğrenciler için bu genişlik avantajdan çok yük olabilir. ### **Türkiye'de IB'nin zorlukları** IB Türkiye'de oldukça yerleşmiş durumda: güncel listede Diploma Programme sunan 85 okul bulunuyor. Ancak bunların 72'si özel, yalnızca 13'ü devlet okulu. IB Diploma bireysel olarak dışarıdan birkaç sınava girerek alınamadığı için öğrencinin yetkilendirilmiş bir IB World School üzerinden programa dahil olması gerekiyor. Bu durum erişimi ve maliyeti önemli hale getiriyor. Özel okul ücretleri yüksek olabiliyor. Örneğin Hisar Okulları'nda 2026-27 yeni lise öğrencisinin yıllık öğrenim ücreti KDV dahil yaklaşık 2 milyon TL; MEF International School İzmir'de iki yıllık IB Diploma döneminin bugünkü fiyatlarla toplamı yaklaşık 83.000 dolar. Bunlar 'IB diplomasının fiyatı' değil, öğrencinin özel okul eğitiminin maliyeti; ancak IB okullarının büyük çoğunluğunun özel olması ekonomik erişimi sınırlıyor. Türkiye'deki ikinci sorun insan kaynağı. IB'yi iyi uygulamak için yalnızca branşında iyi öğretmen değil, IB müfredatını, Internal Assessment süreçlerini ve ölçme-değerlendirme sistemini bilen deneyimli öğretmenlere; Extended Essay için de güçlü akademik kaynak ve kütüphane desteğine ihtiyaç var. Bu personeli bulmak ve okulda tutmak özellikle İstanbul dışında zorlaşabiliyor. Bu nedenle IB'nin kâğıt üzerindeki geniş ders kataloğu her okulda fiilen sunulamıyor. Ailelerin yalnızca 'Bu okul IB veriyor mu?' diye değil, hangi HL ve SL derslerinin gerçekten açıldığını, öğretmenlerin IB deneyimini, öğretmen değişim oranını ve Extended Essay desteğini de sorması gerekiyor. Aynı IB diplomasına götüren iki okulun eğitim deneyimi oldukça farklı olabilir. ## **3. Ulusal lise diplomaları** Üçüncü seçenek başka bir ülkenin ulusal lise diplomasını almak. Almanya'nın Abitur'u, Fransa'nın Baccalauréat'sı ve çeşitli Avrupa ülkelerinin Matura/Maturita diplomaları bu grupta. Amerikan lise diplomasını da geniş anlamda burada düşünebiliriz; ancak ABD'de eğitim eyaletlerin yetkisinde olduğu için ülke çapında tek bir standart Amerikan lise diploması yok. Bu diplomalar esas olarak kendi ülkelerinin ortaöğretim sistemlerinin sonunda verilen yeterliliklerdir ve başka ülkelerde de tanınabilirler. Türkiye'deki öğrenci açısından temel sorun erişimdir: çoğu ilgili ülkenin müfredatını uygulayan bir okulda eğitim almayı, bazen de o ülkenin dilini bilmeyi gerektirir. Bu nedenle tanınırlığın yanında Türkiye'den erişim, süre, maliyet ve mevcut lise eğitimiyle birlikte yürütülebilirlik de değerlendirilmelidir. ![](https://oihs.ca/assets/yurt_disinda_universite_okumak2.webp) ## OSSD Nedir? Kanada’nın Ontario Eyaletinin Lise Diploması ## **OSSD Nedir? Kanada’nın Ontario Eyaletinin Lise Diploması** Ontario Secondary School Diploma (OSSD), Kanada'nın Ontario eyaletinde verilen resmi lise diplomasıdır. Kanada'da tek bir ulusal lise diploması yoktur; eğitim eyaletlerin sorumluluğundadır. OSSD'nin Türkiye açısından ayırt edici yönü, Ontario dışındaki öğrencilerin de denetlenen Ontario okulları üzerinden çevrimiçi derslerle bu diplomaya ulaşabilmesidir. Ontario'da liseyi baştan sona okuyan bir öğrenci normal olarak 30 kredi tamamlar; ayrıca “literacy requirement” ve 40 saat toplum hizmeti gibi mezuniyet koşulları vardır. Ontario dışında daha önce eğitim görmüş öğrencilerin geçmiş dersleri değerlendirilerek mezuniyet koşullarının bir bölümü karşılanabilir. Bu nedenle Türkiye'de 9., 10. veya 11. sınıfı tamamlamış bir öğrencinin yeniden 30 ders alması gerekmez; gerekli ders sayısı önceki eğitimine göre belirlenir. Böylece Türk lisesine devam ederken OSSD'yi ikinci diploma olarak tamamlama olanağı doğar. OSSD'nin değerlendirme sistemi AP ve A-level'dan farklıdır. Not yalnızca merkezi bir final sınavından gelmez; dönem boyunca yapılan çalışmalar ile final değerlendirmesi birlikte kullanılır. Üniversite başvurularında da tek bir IB veya AP skoru yerine öğrencinin ders bazındaki notları önem taşır. Ontario üniversiteleri tipik olarak Grade 12 U/M seviyesindeki altı derse, zorunlu English dersine ve programın ön koşullarına bakar. Bu sistem öğrenciye önemli bir ders seçme esnekliği sağlar. Ayrıca Türkiye'den çevrimiçi tamamlanabildiği için öğrenci ailesinden ayrılmadan ve Kanada'daki konaklama giderlerini üstlenmeden ikinci bir lise diploması alabilir. Ancak 'OSSD' adıyla eğitim verdiğini söyleyen her kurum diploma verme yetkisine sahip değildir; ailenin okulun Ontario Ministry of Education tarafından denetlenip OSSD kredisi verme yetkisini kontrol etmesi gerekir. OSSD'nin esnekliği aynı zamanda temel riskidir. AP ve A-level sınavları merkezi, IB ise büyük ölçüde standartlaştırılmış bir sistemken OSSD derslerinin önemli bölümü okul tarafından verilir ve değerlendirilir. Bu nedenle aynı diploma adı altında eğitim kalitesi okuldan okula değişebilir. Öğretmen niteliği, öğrenci-öğretmen teması, derslerin senkron olup olmaması, değerlendirmelerin ciddiyeti ve akademik dürüstlük uygulamaları okul seçiminde önem kazanır. OSSD özellikle Türk lisesine devam ederken ikinci diploma isteyen, tek bir merkezi sınava bağımlı olmak istemeyen ve derslerini üniversite hedeflerine göre seçmek isteyen öğrenciler için ilginç bir seçenek. Fakat burada yalnızca 'Hangi diplomayı alıyorum?' değil, 'Bu diplomayı hangi okuldan ve nasıl bir eğitimle kazanıyorum?' sorusu da sorulmalı. ## AP, A-level, IB ve OSSD Karşılaştırması ## **AP, A-level, IB ve OSSD Karşılaştırması** Buraya kadar incelediğimiz dört seçeneğin aslında birbirlerinden oldukça farklı olduklarını gördük. Aşağıdaki tablo temel farkları özetliyor. | | AP | A-level | IB Diploma | OSSD | | --- | --- | --- | --- | --- | | Nedir? | İleri düzey ders, sınavlar | İleri düzey ders yeterlilikleri | Uluslararası lise diploması | Ontario lise diploması | | Diploma mı? | Hayır | Hayır | Evet | Evet | | Tipik süre | Ders başına genellikle 1 yıl | Genellikle 2 yıl | 2 yıl | Öğrencinin önceki eğitimine bağlı | | Ders yapısı | Öğrenci dersleri seçer | Genellikle 3–4 alan seçilir | 6 ders + TOK + EE + CAS | Zorunlu + seçmeli krediler | | Uzmanlaşma | Yüksek | Çok yüksek | Orta | Öğrenciye göre değişebilir | | Ders seçme esnekliği | Çok yüksek | Yüksek | Orta | Çok yüksek | | Değerlendirme | Ağırlıklı olarak merkezi sınav | Ağırlıklı olarak merkezi sınav | Merkezi sınav + okul içi değer. | Ders boyunca değerlen. + final | | Tek sınava bağımlılık | Yüksek | Yüksek | Orta | Düşük | | Akademik yük | Yüksek | Çok yüksek | Çok yüksek | Seçilen derslere ve okula bağlı | | Türkiye'den erişim | Kolay | Orta | Yetkili IB okuluna bağlı | Çevrimiçi mümkün | | Mevcut Türk lisesiyle birlikte yürütme | Kolay | Zor | IB sunan okul ile | Mümkün | | En güçlü tarafı | Esneklik ve güçlü akademik sinyal | Birkaç alanda büyük derinlik | Bütüncül ve uluslararası diplo. | Esneklik ve ikinci diploma olanağı | | Temel dezavantajı | Üniversite düzeyinde dersler; diploma değil | Çok ağır ve erken uzmanlaşma | Ağır program, maliyet ve düşük esneklik | Eğitim kalitesi okuldan okula değişebilir | Tablodan da görüldüğü gibi “en iyi” diye tek bir seçenek yok. Öğrencinin hedefleri, akademik gücü, ne okumak istediğini ne kadar erken bildiği, devam ettiği okul, ayırabileceği zaman ve ailenin bütçesi doğru seçeneği değiştiriyor. **AP,** mevcut lise düzenini bozmadan birkaç alanda güçlü bir akademik sinyal vermek isteyen öğrenciye uygun olabilir. Öğrenci istediği dersleri seçebilir; fakat üniversite düzeyindeki bu derslerin ciddi hazırlık gerektirdiğini unutmamak gerekir. **A-level,** üniversitede ne okumak istediğini erken yaşta bilen ve birkaç alanda çok derinleşmek isteyen öğrenci için güçlü bir yol. Bunun karşılığında öğrenci iki yıl boyunca oldukça ağır bir program üstleniyor ve alan değiştirme esnekliği azalıyor. **IB**, daha geniş ve bütüncül bir lise eğitimi isteyen, akademik olarak güçlü ve yoğun çalışma temposunu kaldırabilecek öğrenci için önemli bir seçenek. Üstelik öğrencinin eline uluslararası bir lise diploması veriyor. Fakat Türkiye'de çoğunlukla özel okullar üzerinden erişilebilmesi maliyeti yükseltiyor ve teorideki geniş ders seçenekleri her okulda fiilen sunulamıyor. **OSSD** ise farklı bir avantaj sunuyor. Öğrenci Türkiye'deki eğitimine devam ederken önceki lise eğitimini kısmen tanıtıp Ontario'nun lise diplomasını tamamlayabiliyor. Merkezi bir final sınavına dayanmaması ve ders seçimindeki esneklik önemli avantajlar. Buna karşılık sistem okul bazlı olduğu için okulun eğitim kalitesi ve değerlendirme standartları özellikle önem kazanıyor. Dolayısıyla ailelere önerim önce “Hangi diploma veya sertifika daha prestijli?” diye sormak yerine **“Çocuğum nasıl bir öğrenci, hangi ülkelerde ve hangi alanda üniversite okumak istiyor ve bu program için ne kadar zaman ve kaynak ayırabiliriz?”** sorularını sormaları. Bu soruların cevapları verildiğinde AP, A-level, IB ve OSSD arasındaki seçim de çok daha kolay hale geliyor.